Ark
Konu Anlatımı/AYT Geometri/Çemberin Analitiği

Çemberin Analitiği

Kapsam ve kaynak

Kapsam 2026 MEB YKS belgesine göre hazırlanmıştır. MEB, kazanımları TYT ve AYT olarak ayırmaz; buradaki ders ayrımı çalışma düzenidir. Ortak temel bölümler TYT anlatımıyla aynı kaynaktan gelir. Trigonometrinin fonksiyon, grafik ve denklem konuları AYT Matematik kapsamındadır; burada geometri için gerekli oranlar ve teoremler işlenir.

2026 MEB YKS konu ve kazanımları
İlk bölüm ücretsiz

Bu bölümün tamamını ücretsiz okuyabilirsin. Konunun devamı Pro’da.

Pro ile devam et

Çemberin standart denklemi

Merkeze eşit uzaklık, tek bir denklem olur.

Bu bölümde çalışacağın kazanımlar

  • MEB 12.7.1.1Merkezi ve yarıçapı verilen çemberin denklemini oluşturur.
  • Merkez ve yarıçaptan çember denklemi oluşturur; çap uçları ve nokta koşullarından eksik bilgileri bulur.

Tanımı koordinatlara çevir

Çember, sabit M(a,b) noktasına uzaklığı r olan noktaların kümesidir; r>0 olmalıdır. P(x,y) için uzaklık bağıntısı (x−a)2+(y−b)2=r\displaystyle \sqrt{(x-a)^2+(y-b)^2}=r olur. İki taraf da negatif olmadığından kare almak eşdeğerdir: (x−a)2+(y−b)2=r2\displaystyle (x-a)^2+(y-b)^2=r^2. Eşitlik çemberin sınırını, ≤ işareti ise çemberle birlikte içindeki daireyi anlatır.

İşaretleri merkezden oku

M(2,−1), r=3 için (x−2)2+(y+1)2=9\displaystyle (x-2)^2+(y+1)^2=9 yazılır. Denklemde y+1 bulunması merkezin y koordinatının −1 olduğunu söyler. M'nin üç birim sağındaki (5,−1) noktası denklemi sağlar; merkez (2,−1) ise 0=9 vermediği için çember üzerinde değildir.

Merkez M(2,−1), yarıçap 3; P(5,−1) çember üzerindedir. İç bölge eşitliğin çözümü değildir.xyOM(2,−1)P(5,−1)3(x−2)² + (y+1)² = 9
Merkez M(2,−1), yarıçap 3; P(5,−1) çember üzerindedir. İç bölge eşitliğin çözümü değildir.

Çap uçları merkezi ve yarıçapı verir

A(−2,1) ve B(4,5) çapın uçlarıysa merkez orta nokta M(1,3) olur. AB=62+42=213\displaystyle AB=\sqrt{6^2+4^2}=2\sqrt{13} ve r=13\displaystyle r=\sqrt{13}. Denklem (x−1)2+(y−3)2=13\displaystyle (x-1)^2+(y-3)^2=13'tür. İki noktanın yalnız çember üzerinde olması aynı sonucu vermez; çap oldukları bilgisi zorunludur.

Merkez ve bir çevre noktası yeterli

Merkez M(−1,2), çevre üzerindeki nokta P(2,6) ise r2=32+42=25\displaystyle r^2=3^2+4^2=25 bulunur. Denklem (x+1)2+(y−2)2=25\displaystyle (x+1)^2+(y-2)^2=25 olur. Yarıçapı önce köklü bulup yeniden karesini almak yerine doğrudan r² hesaplamak işlemi kısaltır.

Üç noktada iki orta dikme kur

A(0,0), B(4,0), C(0,6) aynı doğru üzerinde değildir. AB'nin orta dikmesi x=2, AC'ninki y=3 olduğundan merkez (2,3), r²=13'tür. Genel durumda üç noktanın çember denklemlerini birbirinden çıkararak iki doğrusal merkez denklemi elde edebilirsin. Üç farklı nokta aynı doğru üzerindeyse sonlu yarıçaplı tek bir çember oluşturmaz.

(x−a)2+(y−b)2=r2\displaystyle (x-a)^2+(y-b)^2=r^2, r>0. Çapın orta noktası merkez; uzunluğunun yarısı yarıçaptır.

Dikkat: Denklemin sağındaki sayı yarıçap değil yarıçapın karesidir. Çap olduğu söylenmeyen kirişin orta noktasını merkez kabul etme.

Öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Çemberin Analitiği testine geç
Ücretsiz ilk bölüm burada sona eriyor
TYT + AYT PRO

Öğrenmeye kaldığın yerden devam et

Konunun devamı Pro’da. Ücretsiz Pro başvurun yönetici tarafından onaylanırsa, sana tanımlanan süre boyunca Pro’yu ücretsiz kullanabilirsin.

Sırada seni bekleyenler 4 kilitli bölüm

  • Genel denklem ve kareye tamamlamaPRO
  • Doğru ve çemberin konumuPRO
  • Çemberde teğet denklemiPRO
ve 1 bölüm daha
Ücretsiz Pro için başvurOnaylanan süre boyunca ücretsiz · Kart veya ödeme gerekmez.

Pro’suz da başlayabilirsin. Ücretsiz hesapla bu konunun testini çöz, sonuçlarını kaydet ve takıldığın soruyu Ark AI’a sor.

Ücretsiz hesap aç, teste başla