Su, hayat ve suyun sertliği
Musluktan akan suyun görünmeyen bir yolculuğu vardır.
Bir bardak suyun geldiği yer
Musluktan akan su, çoğu zaman yağıştan yüzey ve yer altı kaynaklarına, oradan arıtma ve dağıtım sistemlerine uzanan bir yolculuk yapmıştır. Su döngüde dolaşır; fakat her yerde, her an kullanılabilir nitelikte su bulunmaz. Kirlenmiş suyun tekrar kullanılabilir olması enerji, zaman ve işlem gerektirir.
Canlılarda su maddelerin taşınmasına, kimyasal süreçlerin gerçekleşmesine ve sıcaklığın düzenlenmesine ortam sağlar. Tarım ve üretim de suya bağlıdır. Bu nedenle suyu korumak yalnız musluğu kapatmakla sınırlı değildir.
Tasarruf kaynağı ve ihtiyacı birlikte düşünür
Sızıntıları onarmak, gereksiz akışı kesmek ve verimli sulama uygulamak kullanılan suyu azaltır. Yağmur suyu veya uygun biçimde arıtılmış suyun kullanım amacına göre değerlendirilmesi de kaynak baskısını azaltabilir. İçme suyu kalitesi gerektiren işlerle gerektirmeyen işleri ayırmak planlamayı kolaylaştırır.
Deterjan, yağ ve kimyasal atıkları suya dökmemek arıtma yükünü azaltır. Bir tasarruf önerisini değerlendirirken yalnız günlük litreyi değil, suyun kalitesini ve sonraki kullanıcıları da hesaba katmak gerekir.
Sert suyun temel nedeni
Suda çözünmüş Ca²⁺ ve Mg²⁺ iyonlarının miktarı sertlikle ilişkilidir. Sert su sabunla çözünmeyen bileşikler oluşturabilir; köpürme zorlaşır ve daha çok sabun harcanır. Isıtma yüzeylerinde kireç birikmesi ısı aktarımını azaltabilir.
Yumuşak su bu iyonları daha az içerir. Sertlik suyun bulanık veya mikroplu olması demek değildir; berrak bir su sert olabilir. Suyun içilebilirliği, sertlik dışında mikrobiyolojik ve kimyasal ölçütlerle değerlendirilir.
Yumuşatma ile arıtma aynı işlem değildir
Bazı sertlik türleri kaynatmayla azaltılabilir; ancak bütün sertlik kaynatmayla giderilmez. İyon değiştirme sistemleri Ca²⁺ ve Mg²⁺ gibi iyonları tutup başka iyonlarla değiştirerek yumuşatma yapabilir. Bu, bütün çözünmüş maddelerin ve mikroorganizmaların giderildiği anlamına gelmez.
Süzme de çözünmüş iyonları sıradan filtre kâğıdıyla ayıramaz. Önce sorunu tanımlamak gerekir: askıda katı mı, çözünmüş iyon mu, mikrobiyolojik kirlenme mi? Doğru yöntem bu ayrımdan sonra seçilir.
Su tasarrufu miktarı ve kaliteyi korumaktır. Sertlik çoğunlukla Ca²⁺ ve Mg²⁺ ile ilgilidir; yumuşatma bütün arıtma işlemlerinin yerine geçmez.
Bu bölümün kazanımları
- MEB 9.5.1.1Suyun varlıklar için önemini açıklar.
- MEB 9.5.1.2Su tasarrufuna ve su kaynaklarının korunmasına yönelik çözüm önerileri geliştirir.
- MEB 9.5.1.3Suyun sertlik ve yumuşaklık özelliklerini açıklar.
- Suyun yaşam ve kaynak yönetimindeki önemini açıklar; sertliği saflık ve güvenlikle karıştırmaz.